WTW koelen: zo gebruik je je warmteterugwinunit ook in de zomer

Een wtw-unit (warmteterugwinning) kun je in de zomer inzetten om je huis te koelen, en dat is slimmer dan veel mensen denken. Door de nachtlucht via het ventilatiesysteem naar binnen te halen en overdag de warmte buiten te houden, daalt de temperatuur in huis merkbaar. Sommige wtw-systemen gaan nog een stap verder en bieden actieve koeling via een extra module of een zogenaamde bypass.

Of en hoe goed wtw koelen werkt, hangt sterk af van het type unit dat je hebt, de isolatie van je huis en de buitentemperatuur. Hieronder lees je precies hoe het werkt, wat de opties zijn en wanneer het niet de moeite waard is.

Hoe werkt wtw koelen precies?

Bij normale werking wint een wtw-unit warmte terug uit de afgezogen lucht en geeft die mee aan de verse buitenlucht. In de zomer wil je dat omdraaien: je wilt juist geen warmte naar binnen brengen. Daarvoor zijn twee basisprincipes in gebruik.

De eerste optie is de bypass. Hiermee sla je de warmtewisselaar over. Koele nachtlucht stroomt dan rechtstreeks naar binnen, zonder dat de warmtewisselaar er warmte aan toevoegt. Veel moderne wtw-units hebben een automatische zomerbypass die actief wordt zodra de buitentemperatuur lager is dan de binnentemperatuur. Dit is passief koelen: er zit geen koelmachine bij, je gebruikt alleen het temperatuurverschil tussen binnen en buiten.

De tweede optie is actief koelen via verdamping of een koelmodule. Hierbij wordt de lucht actief gekoeld voordat die het huis ingaat. Een bekende methode is het bevochtigingskoeling (adiabatisch koelen): de inkomende of retourlucht passeert een bevochtigde matrix, waardoor water verdampt en de lucht afkoelt. Dit principe zie je ook terug in enthalpie-wisselaars of aparte koelunits die gekoppeld worden aan het wtw-systeem. In een forumbespreking op Tweakers werd beschreven hoe retourlucht via een bevochtigde matrix en een legionellafilter stroomt, waarmee de afvoerlucht extra wordt gekoeld voor ze de wisselaar passeert. Het effect op de ingeblazen lucht is dan een lagere temperatuur dan de buitenlucht.

Passief versus actief wtw koelen: de verschillen

Aandachtspunten bij wtw koelen via verdamping

Verdampingskoeling klinkt aantrekkelijk, maar vraagt om extra aandacht op het gebied van hygiëne. Zodra je water en lucht combineert in een systeem met stilstaande lucht of natte oppervlakken, is het risico op legionellabesmetting aanwezig. Dat is precies waarom systemen met een bevochtigde matrix standaard een legionellafilter meenemen. Zonder die filter is verdampingskoeling via een wtw-systeem onverstandig.

Bovendien werkt verdampingskoeling het beste bij lage relatieve luchtvochtigheid. In een Nederlandse zomer, waarbij de luchtvochtigheid buiten regelmatig boven de 70% ligt, is het koeleffect beperkter dan in een droog klimaat. Verwacht in zo’n situatie geen spectaculaire temperatuurdalingen.

Wanneer heeft wtw koelen zin, en wanneer niet?

Wtw koelen via de bypass werkt goed in goed geïsoleerde woningen. Juist omdat de schil weinig warmte doorlaat, blijft de koele nachtlucht langer zijn effect houden. Open je overdag ramen en deuren bij hoge buitentemperaturen, dan verlies je dat voordeel meteen.

Het systeem heeft minder zin als je huis slecht geïsoleerd is, veel beglazing heeft zonder zonwering, of als de buitentemperaturen ook ’s nachts hoog blijven (boven de 20 à 22 graden). Dan is het temperatuurverschil simpelweg te klein om zinvol nachtkoeling te bereiken.

Een actieve koelmodule gekoppeld aan je wtw is effectiever, maar ook duurder in aanschaf en verbruik. Voor de meeste woningen is dit alleen interessant als je toch al een renovatie of uitbreiding plant en de leidingen er al liggen.

Praktische tips voor koelen via je wtw

• Controleer of je unit een zomerbypass heeft en of die automatisch of handmatig instelbaar is. Stel hem in op activering zodra de buitenlucht koeler is dan de binnenlucht.
• Zet de ventilatiesnelheid ’s nachts hoger om meer koele lucht naar binnen te halen, en overdag lager om opwarming te beperken.
• Combineer nachtkoeling via wtw altijd met goede zonwering overdag. Zonder zonwering win je met de ene hand wat je met de andere verliest.
• Laat verdampingskoeling alleen installeren door een erkend installateur die de legionellarisico’s kent en de juiste filters plaatst.
• Vervang de filters van je wtw-unit voor de zomer. Vervuilde filters beperken de luchtstroom en verminderen het koeleffect.

Wtw koelen is geen vervanging van een airco, maar een slimme aanvulling in een goed geïsoleerde woning. Met een werkende bypass en de juiste instellingen houd je de temperatuur in huis op warme dagen merkbaar aangenamer, zonder grote extra energiekosten.