WTW reinigen: zo doe je het goed en hoe vaak is het nodig

Een wtw-unit (warmteterugwinning) reinigen doe je minimaal één keer per jaar, en bij intensief gebruik of huisdieren vaker. Zonder regelmatige reiniging raken de filters en het warmtewiel verstopt, verliest de unit rendement en kan de luchtkwaliteit in huis achteruitgaan. Hieronder lees je precies wat je zelf kunt doen en wanneer je een professional inschakelt.

Wat je reinigt bij een wtw-installatie

Een warmteterugwinningsunit bestaat uit een aantal onderdelen die elk afzonderlijk aandacht nodig hebben. De filters zijn het meest bekende deel, maar er is meer. Dit zijn de onderdelen die je bij reiniging aanpakt:

• Filters: de grove en fijne filters vangen stof, pollen en fijnstof op. Ze zitten meestal in de unit zelf en zijn eenvoudig bereikbaar.
• Warmtewiel of warmtewisselaar: het hart van de installatie. Hier wordt warmte uit afvoerlucht overgedragen aan verse buitenlucht. Stof op het wiel of de platen verlaagt het rendement.
• Ventilatoren: de wieken van de ventilatoren kunnen stof aantrekken en lopen bij vervuiling zwaarder, wat meer energieverbruik geeft.
• Condensafvoer: condensvocht wordt via een afvoer afgevoerd. Een verstopte afvoer kan voor vochtproblemen zorgen in of rond de unit.
• Luchtkanalen en roosters: de aan- en afvoerkanalen en de ventilatieroosters in kamers verzamelen stof en kunnen de luchtstroom belemmeren.

Wtw reinigen: stap voor stap zelf doen

Veel onderhoud kun je zelf uitvoeren, zonder gereedschap of technische kennis. Zet de unit altijd uit voordat je begint.

1. Open de unit: de meeste units hebben een klepje of paneel aan de voorkant dat je eenvoudig losklikt of losschroeft.
2. Verwijder de filters: schuif de filters er voorzichtig uit. Tap ze boven een prullenbak af of zuig ze met een stofzuiger schoon. Zijn ze erg vuil of beschadigd, vervang ze dan. Nieuwe filters kosten per set doorgaans een paar tientallen euro’s, afhankelijk van het merk.
3. Reinig het warmtewiel of de wisselaar: een warmtewiel kun je voorzichtig met een zachte borstel en een stofzuiger afwerken. Een tegenstroomwisselaar (plaatje) kun je vaak uitnemen en met lauw water afspoelen. Laat hem volledig drogen voordat je hem terugplaatst.
4. Veeg de ventilatoren schoon: gebruik een zachte doek of kwastje voor de wieken. Duw ze niet te hard opzij, want de balans van de ventilator is kwetsbaar.
5. Controleer de condensafvoer: giet een klein beetje water in de condensbak en controleer of het goed wegloopt. Is dat niet het geval, dan kun je de afvoer voorzichtig doorspuiten met wat water.
6. Maak de roosters schoon: de ventilatieroosters in de kamers trek je eraf en spoel je af met water. Laat ze drogen voor terugplaatsing.
7. Sluit de unit en zet hem terug aan: controleer of de luchtstroom weer normaal aanvoelt bij de roosters.

Hoe vaak de wtw-unit reinigen?

De meeste fabrikanten en onderhoudsdiensten adviseren de filters twee tot vier keer per jaar te controleren en te reinigen of te vervangen. De diepere reiniging van het warmtewiel of de wisselaar, de ventilatoren en de afvoer doe je één keer per jaar. Heb je huisdieren of een bewoner met allergieën in huis? Doe dat dan vaker, elke zes maanden is dan een goede richtlijn. Een vervuild systeem kan tot wel 20 à 30 procent meer energie verbruiken, wat op jaarbasis merkbaar is op je energierekening.

Wanneer een professional inschakelen voor wtw-reiniging?

Niet alles is zelf te doen. Een professionele reiniging heeft een aantal voordelen die je zelf thuis niet eenvoudig kunt evenaren. Een monteur beschikt over speciale apparatuur om kanalen te reinigen, meet de luchthoeveelheden na en stelt de balans van het systeem opnieuw in als dat nodig is. Dat is belangrijk, want een wtw-installatie werkt alleen optimaal als de toevoer en afvoer van lucht in evenwicht zijn.

Bedrijven zoals Feenstra bieden hiervoor zowel een eenmalige reiniging als een serviceabonnement aan. Een abonnement is praktisch als je het onderhoud niet zelf wilt bijhouden: je krijgt vaste controles op afgesproken momenten. Een eenmalige reiniging is handig als je de unit al lange tijd niet hebt laten onderhouden en wilt starten met een schone lei.

Schakel een professional in als je merkt dat de luchtstroom aanzienlijk minder is geworden, als de unit vreemde geluiden maakt of als er condensvocht lekt. Dit zijn signalen dat er meer aan de hand is dan een gewone filterwissel.

Filter vervangen of reinigen?

Dat hangt af van het type filter. Veel standaardfilters zijn gemaakt van synthetisch filtermateriaal en kun je een paar keer reinigen met een stofzuiger of voorzichtig afspoelen. Na verloop van tijd zijn ze toch aan vervanging toe, zeker als het materiaal doorgezakt of beschadigd is. HEPA-filters, die fijnere deeltjes tegenhouden, zijn doorgaans niet bedoeld om te wassen en moet je vervangen zodra ze verstopt zijn. Kijk altijd in de handleiding van jouw unit welk type filter er in zit en wat de fabrikant aanraadt.

Regelmatig je wtw reinigen is geen luxe maar gewoon slim onderhoud. Het houdt de luchtkwaliteit goed, voorkomt hoge energierekeningen en verlengt de levensduur van de installatie. Begin met de filters, doe één keer per jaar een grondige beurt en laat het systeem om de paar jaar nakijken door een vakman. Zo haal je het meeste uit je warmteterugwinning.