Mechanische ventilatie maakt lawaai: dit zijn de oorzaken en oplossingen

Als je mechanische ventilatie lawaai maakt, ligt dat bijna altijd aan één van deze drie dingen: de ventilatiebox zelf, de luchtkanalen die geluid versterken en doorgeven, of een verstopte of vuile onderdelen. Het goede nieuws is dat je in veel gevallen zelf kunt achterhalen waar het geluid vandaan komt, en dat de oplossing soms eenvoudiger is dan je denkt.

Waarom mechanische ventilatie lawaai maakt

De meest voorkomende bron van geluid is de ventilatiebox. Daarin zit een ventilator die continu draait. Als die ventilator versleten is, uit balans raakt of te snel draait, hoor je dat als een zoemend, gonzend of trillen geluid. Dit is bij oudere systemen vaker het geval, maar kan ook bij nieuwere installaties voorkomen als de stand te hoog staat.

Een tweede, minder bekende oorzaak is de luchtkanalen zelf. Die kanalen geleiden niet alleen lucht, maar ook geluid. Een geluid dat ergens in huis ontstaat, bijvoorbeeld een pratende buur of een rijdende auto buiten, kan via de luchtkanalen worden doorgegeven naar andere ruimtes. Dit noem je geluidstransmissie via de luchtkanalen. Veel mensen merken dit voor het eerst als ze via het ventilatiekanaal geluiden horen uit de slaapkamer van een gezinslid.

Tot slot kunnen losse verbindingen, slecht bevestigde kanalen of trillingen van de box zelf zorgen voor ratelende of kloppende geluiden. Dit is vaak goed hoorbaar als de ventilatie net aanslaat of omschakelt naar een hogere stand.

Soorten geluiden en wat ze betekenen

• Zoemen of gonzen: meestal afkomstig van de ventilatiebox of motor. Kan wijzen op slijtage of een te hoge ventilatiestand.
• Fluiten of piepen: vaak veroorzaakt door een te hoge luchtsnelheid in een smal kanaal, of door een vuil of verstopt rooster.
• Ratelen of tikken: losse onderdelen, een los kanaalstuk of een voorwerp dat in het kanaal is terechtgekomen.
• Ruisen: normaal bij hogere standen, maar te veel ruisen kan wijzen op een te kleine kanaaldoorsnede of een verkeerde instelling.
• Stemmen of geluiden uit andere kamers: geluidstransmissie via de luchtkanalen, zie hierboven.

Dit kun je zelf controleren

Eerst: zet je ventilatie op de laagste stand en luister of het geluid dan ook minder wordt. Wordt het zachter, dan is de stand waarschijnlijk te hoog ingesteld voor jouw situatie. Controleer daarna de roosters in de muren of het plafond. Vuile of verstopte roosters zorgen voor meer weerstand, waardoor de lucht gaat fluiten of suizen. Een schoongemaakt rooster lost dat in veel gevallen al op.

Controleer ook of de ventilatiebox vast staat en niet trilt tegen een muur of kast aan. Soms is een stuk schuimrubber tussen de box en de ondergrond genoeg om trillingen te dempen. Kijk of er losse stukken zitten aan de kanalen die zichtbaar zijn, bijvoorbeeld in de kruipruimte of in een technische ruimte.

Wanneer je een monteur moet inschakelen

Er zijn situaties waarbij zelf ingrijpen niet verstandig of niet mogelijk is. Denk aan geluiden die plotseling zijn begonnen zonder dat er iets veranderd is, een brandlucht bij de ventilatiebox, of mechanische geluiden (kloppen, slaan) die blijven aanhouden. In die gevallen kan er iets kapot zijn in de motor of het lagerwerk van de ventilator. Een gecertificeerd monteur kan de motor inspecteren, filters vervangen en de kanalen doorspuiten als dat nodig is.

Als het probleem geluidstransmissie via de kanalen is, zijn er speciale geluidsdempers die in de kanaaldoorsnede worden geplaatst. Dat is een aanpassing die een installateur moet doen, maar het verschil kan groot zijn, zeker in slaapkamers of werkkamers waar je weinig achtergrondgeluid wilt.

Klopt het geluid bij mechanische ventilatie al langere tijd en verandert er niets als je de stand aanpast of de roosters schoonmaakt? Dan is professioneel advies de meest praktische volgende stap. Een installateur kan binnen een bezoek meestal vaststellen of het om slijtage, een verkeerde installatie of een geluidsprobleem in de kanalen gaat.