Mechanische ventilatie vervangen voor WTW: wat je moet weten

Mechanische ventilatie vervangen voor een wtw-systeem (warmteterugwinning) is goed mogelijk en levert je een energiezuinigere woning op met beter binnenluchtklimaat. Bij een wtw-systeem, ook wel balansventilatie genoemd, wordt de warmte uit de afgevoerde lucht hergebruikt om de verse inkomende lucht voor te verwarmen. Dat scheelt energie en geeft je meer controle over de ventilatie dan een gewoon mechanisch systeem.

Verschil tussen mechanische ventilatie en wtw

Een standaard mechanisch ventilatiesysteem (systeem C) zuigt alleen vuile lucht af via kanalen in badkamer, toilet en keuken. Verse lucht komt passief binnen via roosters in ramen of gevels. Je hebt weinig controle over die instroom en er gaat warmte verloren met de afgevoerde lucht.

Een wtw-systeem (systeem D) werkt anders: het voert zowel vuile lucht af als verse lucht aan via een gesloten kanalenstelsel. Een warmtewisselaar in de centrale unit haalt tot 90 tot 95% van de warmte terug uit de afgezogen lucht en geeft die mee aan de inkomende lucht. Het resultaat is een constant geregeld binnenklimaat zonder warmteverlies door ventilatie.

Mechanische ventilatie vervangen voor wtw: hoe werkt dat in de praktijk?

Bij de omschakeling verwijder je het oude mechanische ventilatiesysteem en installeer je een volledig nieuw kanalenstelsel plus een wtw-unit. Er zijn twee situaties die veel voorkomen:

• Je woning heeft al luchtkanalen. In sommige gevallen kun je de bestaande kanalen (gedeeltelijk) hergebruiken, maar in de praktijk zijn ze vaak niet geschikt voor balansventilatie. Wtw vraagt om een strikt gescheiden aan- en afvoersysteem met de juiste diameters.
• Je woning heeft geen of andere kanalen. Dan leg je een compleet nieuw kanalenstelsel aan. Dit is de meest ingrijpende optie en vraagt planning, zeker als het gaat om een bestaande woning met afgewerkte plafonds en wanden.

De wtw-unit zelf is een compacte kast die je meestal plaatst in een technische ruimte, zolder of berging. Vanuit die unit lopen kanalen naar slaapkamers en woonkamers (toevoer) en naar badkamer, toilet en keuken (afvoer). De unit heeft een warmtewisselaar, filters en een ventilator voor beide stromen.

Kosten van de overstap

De prijs hangt sterk af van de grootte van de woning en de situatie ter plekke. Naar schatting rond 2025 liggen de totale installatiekosten voor een gemiddelde eengezinswoning tussen de 3.000 en 6.000 euro, inclusief materiaal en arbeid. In complexere situaties, met meer verdiepingen of moeilijke doorvoeringen, kan dat oplopen. De wtw-unit zelf kost doorgaans tussen de 800 en 2.000 euro, afhankelijk van het merk en het rendement.

Daar staat tegenover dat je energiebesparing oploopt naarmate de woning goed geïsoleerd is. In een goed geïsoleerde woning draagt wtw-ventilatie echt bij aan het verlagen van de stookkosten. In een slecht geïsoleerde woning is het effect kleiner, omdat warmteverlies via de schil veel groter is dan via ventilatie.

Is het altijd de moeite waard?

Niet in elk geval is mechanische ventilatie vervangen voor wtw de slimste zet. Houd rekening met deze punten:

• Onderhoud. Een wtw-systeem vraagt regelmatig onderhoud: filters vervangen (twee tot vier keer per jaar) en de unit periodiek laten nakijken. Dat brengt vaste kosten met zich mee. Een eenvoudig mechanisch systeem is onderhoudsarmer.
• Isolatieniveau. Wtw rendeert het best in goed geïsoleerde woningen (minimaal energielabel B of hoger). In een tochtige, slecht geïsoleerde woning investeer je beter eerst in isolatie.
• Renovatiemoment. Combineer de installatie bij voorkeur met een bredere renovatie, zoals het vervangen van een keuken of plafondafwerking. Dan is de overlast beperkt en de verhouding loon/materiaal gunstiger.
• Vervanging van de wtw-unit. Een voordeel dat weinig mensen noemen: als je later alleen de centrale unit wilt vervangen, hoef je het kanalenstelsel niet opnieuw aan te leggen. Dat maakt toekomstige upgrades eenvoudiger en goedkoper.

Subsidie en financiering

Via de ISDE-regeling (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing) is het mogelijk om subsidie te krijgen voor een wtw-systeem met voldoende warmteterugwinrendement. De precieze voorwaarden en bedragen veranderen jaarlijks; controleer de actuele regeling op de website van RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) voordat je een installateur inschakelt. Informeer ook bij je gemeente, want sommige gemeenten bieden aanvullende regelingen voor woningverduurzaming.

Laat voor de installatie altijd minimaal twee offertes maken door gecertificeerde installateurs. Vraag daarbij niet alleen naar de prijs, maar ook naar het type unit, het geluidsnieau en de filterwisselfrequentie. Een goed geïnstalleerd wtw-systeem werkt jarenlang geruisloos en efficiënt. Een slecht aangelegd systeem geeft juist klachten over tocht, lawaai of slechte luchtkwaliteit.