WTW vervangen door mechanische ventilatie: wat je moet regelen

Je kunt een wtw-unit vervangen door een gewoon mechanisch ventilatiesysteem, maar dat vraagt één belangrijke aanpassing: het plaatsen van verse-luchtroostertjes in de buitenmuur. Zonder die roosters heeft het systeem geen aanvoer van buitenlucht meer, en werkt ventilatie simpelweg niet.

Een wtw-systeem (warmteterugwinning) voert zowel vuile lucht af als verse lucht aan via een centraal apparaat dat warmte terugwint. Mechanische ventilatie zonder wtw doet alleen afvoer en heeft losse toevoerpunten nodig. Dat verschil bepaalt vrijwel alles wat er bij de omschakeling komt kijken.

Waarom kiezen voor wtw vervangen door mechanische ventilatie?

De meest voorkomende reden is onderhoud en storingsgevoeligheid. Een wtw-unit heeft een warmtewisselaar, filters en soms een bypass die allemaal onderhoud vragen. Als zo’n unit defect raakt en reparatie kostbaar is, kiezen eigenaren er soms voor om terug te schakelen naar een eenvoudiger systeem. Mechanische ventilatie zonder warmteterugwinning heeft minder bewegende onderdelen en is technisch gezien simpeler.

Een ander motief is kostenbesparing op het aankoopmoment. Een wtw-unit kost al snel enkele duizenden euro’s inclusief installatie. Een mechanisch afvoersysteem is doorgaans een stuk goedkoper in aanschaf. Wat je daarbij inlevert, is het energierendement: bij wtw wordt warmte uit de afvoerlucht teruggewonnen, wat je stookkosten drukt. Zonder die terugwinning stook je meer.

Wat heb je nodig bij de omschakeling?

Het kanaalwerk dat er al ligt, kun je in veel gevallen hergebruiken voor de afvoer. Wat je er bij mechanische ventilatie zonder wtw aan moet toevoegen, zijn ventilatieroosters in de gevel of het kozijn voor de toevoer van verse lucht. Denk aan zelfregelende roosters (ook wel zelfregelende ventilatieroostertjes of suskasten genoemd) in verblijfsruimtes zoals de woonkamer en slaapkamers.

• Afvoerventilatie in natte ruimtes (badkamer, toilet, keuken) blijft via het bestaande kanaalwerk lopen.
• Toevoer van verse lucht gaat via de nieuwe roosters in de buitengevels van de verblijfsruimtes.
• Een aparte mechanische ventilator (box of unit) zorgt voor de afzuiging.

Hoeveel roosters je nodig hebt, hangt af van de grootte van je woning en het aantal verblijfsruimtes. Een installateur kan op basis van je plattegrond de luchtbalans berekenen. Dat is geen luxe maar noodzaak: te weinig toevoer geeft onderprestatie en mogelijke vochtproblemen.

Roosters plaatsen: waar en hoe?

De roosters komen in de buitenmuur of het kozijn van de ruimtes waar mensen langdurig verblijven. Ze zijn relatief klein en vallen nauwelijks op. Je boort een gat door de muur en plaatst het rooster inclusief manchet en eventueel geluidsdemping. Voor een goed resultaat laat je dit doen door een erkende installateur, zeker in een goed geïsoleerde woning waar luchtdichtheid een rol speelt.

Let op: in een nieuwbouwwoning of een woning die energetisch sterk verbeterd is, gelden ventilatie-eisen uit het Bouwbesluit. Bij een ingrijpende wijziging van het ventilatiesysteem is het verstandig te checken of je voldoet aan de minimale ventilatienormen. In sommige gevallen is een omgevingsvergunning nodig, maar voor het vervangen van een wtw door mechanische ventilatie is dat lang niet altijd zo. Vraag dit na bij je gemeente.

Wanneer is overstappen juist niet verstandig?

Als je woning goed geïsoleerd is en een lage energierekening heeft dankzij de wtw, lever je bij een overstap merkbaar energieprestatie in. De warmteterugwinning van een goed functionerende wtw-unit kan al snel 70 tot 90 procent van de warmte uit de afvoerlucht terugwinnen. Dat scheelt aanzienlijk in je gasverbruik of de belasting van je warmtepomp.

Heeft je wtw-unit alleen een filterprobleem of een slijtende motor, dan is repareren of een losse component vervangen vaak goedkoper dan het hele systeem omschakelen. Laat een installatietechnicus eerst de storingsoorzaak vaststellen voor je een beslissing neemt.

Wil je toch overstappen, zorg dan dat de roosters correct worden gedimensioneerd en geplaatst. Dat is het enige maar onmisbare verschil tussen een werkend systeem en één dat zijn werk niet doet.